آرژانتینِ هایپرسیاسی: وضعیتی به‌غایت نامتعارف روایت یک بیش فعالی

توصیف وضعیت امروز آرژانتین کار ساده‌ای نیست. رسانه‌های بزرگ، حتی آن‌هایی که خود را مخالف دولت معرفی می‌کنند، چیزی بیش از انتقادهای محتاطانه منتشر نمی‌کنند؛ در حالی که بسیاری از روزنامه‌نگاران پشت درهای بسته به بحرانی عمیق‌تر اذعان دارند.

نرخ رسمی فقر حدود ۳۰ درصد و فقر مطلق حدود ۶٫۵ درصد اعلام می‌شود. اما این آمارها در شرایطی ارائه می‌شوند که دولت خاویر میلی بسیاری از کارشناسان مستقل را از مؤسسه آمار ملی (INDEC) کنار گذاشت و شیوه محاسبه فقر، تورم و حتی رشد اقتصادی را تغییر داد؛ تغییری که به باور منتقدان، تصویری مطلوب‌تر از واقعیت اقتصادی ارائه می‌دهد.

امروز حدود نیمی از مردم آرژانتین به کیف‌پول‌های دیجیتال بدهکارند. بسیاری برای خرید غذا، دارو و پرداخت هزینه‌های روزمره وام می‌گیرند. قانون جدید نیز به این پلتفرم‌ها اجازه می‌دهد هر مبلغی را که وارد حساب فرد می‌شود، مستقیماً بابت بدهی برداشت کنند.

هنگامی که دیگر توان بازپرداخت باقی نمی‌ماند، بسیاری به نزول‌خواران غیرقانونی پناه می‌برند.

وام‌های موسوم به «کلمبیایی» بهره‌ای روزانه دارند که معادل حدود ۱۴ هزار درصد در سال است. این شبکه‌ها اغلب با قاچاق مواد مخدر و گروه‌های جنایتکار پیوند خورده‌اند و نمایش آشکار قدرت—حتی قدم زدن با مسلسل در خیابان—چیز عجیبی نیست. برای بدهکار، این چرخه به کابوسی بی‌پایان تبدیل می‌شود: تهدید، تیراندازی به خانه، شکستن در در نیمه‌شب و خشونتی که برای وصول بدهی‌ای اعمال می‌شود که گویی هرگز پایان نمی‌یابد.

کاهش تورم، اگر هم رخ داده باشد، همزمان با سقوط شدید فعالیت اقتصادی اتفاق افتاده است. قوانین جدید بسیاری از حقوق کار را تضعیف کرده‌اند و اشتغال غیررسمی، به‌ویژه کار در اپلیکیشن‌ها، اکنون بیش از نیمی از بازار کار را تشکیل می‌دهد. در همین حال، دستمزدهای دلاری آرژانتین به یکی از پایین‌ترین سطوح منطقه رسیده است.

در عرصه سیاسی نیز دولت میلی اعتراضات اجتماعی را سرکوب می‌کند. کنفدراسیون عمومی کار (CGT) عملاً غایب است؛ منتقدان می‌گویند رهبران آن با دریافت مبالغ کلان از بسیج نیروها خودداری می‌کنند. همین الگو درباره بخشی از رسانه‌ها و ده‌ها میکرواینفلوئنسر و ارتش ترول‌هایی که از بودجه ارتباطات و ساختارهای اطلاعاتی ارتزاق می‌کنند نیز مطرح می‌شود.

نیروهای امنیتی آرژانتین فناوری‌های پیشرفته شنود، پهپادها و سامانه‌های تشخیص چهره را از اسرائیل وارد کرده‌اند و تجهیزات نظامی ساخت ایالات متحده خریداری کرده‌اند که به گفته منتقدان، در سرکوب داخلی کاربرد دارد. بازنشستگان، افراد دارای معلولیت و بیماران بارها هدف خشونت پلیس قرار گرفته‌اند؛ کسانی که ناچار شده‌اند میان خرید دارو و خرید غذا یکی را انتخاب کنند. همزمان شمار بی‌خانمان‌ها، بیکاری و بحران دسترسی به مسکن به شکل چشمگیری افزایش یافته است.

در سوی دیگر، اپوزیسیون سیاسی بیشتر به پیروزی‌های نمادین دل بسته، در حالی که به فساد و معامله با دولت متهم می‌شود؛ معاملاتی که قراردادهای بلندمدت استخراج منابع طبیعی، از جمله در چارچوب رژیم RIGI، را ممکن ساخته‌اند. تاکتیک‌های اعتراضی ناکارآمدند و برنامه‌های مبارزه چنان به نظر می‌رسند که گویی توسط ناتوان‌ترین افراد ممکن طراحی شده‌اند. و گویی این‌ها کافی نیست، جامعه باید نمایش بی‌حاصل «چپ پرفورماتیو» را نیز تحمل کند.

با این همه، دولت میلی در موقعیتی به‌شدت شکننده قرار دارد. بیانیه اخیرش درباره مسئله مالویناس بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، تلاشی مذبوحانه برای بازیابی محبوبیت است. هر کس آن را جدی بگیرد، شبکه پیچیده روابطی را نادیده گرفته که مهم‌ترین حامیان سیاسی و اقتصادی میلی را به همان پروژه‌ها گره زده است؛ از همین رو عملی کردن آن تهدیدها چیزی جز خودکشی سیاسی نخواهد بود. اما ناتوانی نیروهای مخالف، اشتباهات راهبردی و درکی غیرواقع‌بینانه از توازن قوا باعث شده هیچ جریان سیاسی نتواند از این لحظه تاریخی بهره‌برداری کند.