ایران، جهنم بیماران خود ایمنی

نویسنده: یکی بدون اون یکی

در میان همه آمارها و نمودارهای اقتصادی، گاهی یک قوطی کوچک دارو می‌تواند معنای واقعی بحران را آشکار کند. مرکاپتوپورین، دارویی که برای بسیاری از کودکان و بزرگسالان مبتلا به لوسمی بخشی از زندگی روزمره و شرط ادامه درمان است، در سال‌های اخیر به یکی از نمادهای دسترسی دشوار به درمان در ایران تبدیل شده است. دارویی که زمانی باید در داروخانه‌های تخصصی در دسترس بیماران می‌بود، امروز برای بسیاری از خانواده‌ها به موضوعی فرساینده از جست‌وجو، انتظار، نگرانی و پرداخت هزینه‌های سنگین بدل شده است.

در روایت رسمی تحریم‌ها، معمولاً گفته می‌شود که دارو از محدودیت‌ها معاف است. اما تجربه بیماران چیز دیگری را نشان می‌دهد. حتی زمانی که خود دارو مشمول تحریم مستقیم نیست، محاصره،محدودیت‌های بانکی، مشکلات انتقال پول، دشواری خرید مواد اولیه، افزایش هزینه حمل‌ونقل و ترس شرکت‌های خارجی از همکاری با ایران، زنجیره تأمین دارو را مختل می‌کنند.

نتیجه آن است که دارویی که باید به‌طور منظم وارد یا تولید شود، با تأخیر، کمبود یا افزایش شدید قیمت به دست بیمار می‌رسد. در چنین شرایطی، معافیت حقوقی دارو از تحریم‌ها لزوماً به معنای دسترسی واقعی بیماران به دارو نیست.

اما همه ماجرا را نمی‌توان تنها به تحریم‌ها فروکاست. سال‌ها سیاست های منطقه ای جمهوری اسلامی،سوءمدیریت، فساد، تصمیم‌های ناپایدار اقتصادی و بحران مزمن نظام سلامت نیز در شکل‌گیری این وضعیت نقش داشته‌اند.

تغییر مداوم سیاست‌های ارزی، بدهی گسترده بیمه‌ها، کمبود نقدینگی شرکت‌های دارویی، کاهش توان واردات و ناتوانی در برنامه‌ریزی پایدار برای تأمین دارو، فشار ناشی از تحریم‌ها را چند برابر کرده است. هنگامی که ساختار تأمین دارو پیشاپیش شکننده باشد، هر شوک خارجی می‌تواند به بحرانی انسانی تبدیل شود.

برای خانواده‌ای که کودک مبتلا به لوسمی دارد، این مباحث دیگر بحث‌های انتزاعی اقتصاد سیاسی نیستند. آنچه اهمیت دارد یافتن دارویی است که پزشک تجویز کرده است تا فرزند شما یا خواهر و برادرتان زنده بماند.
ساعت‌ها جست‌وجو در داروخانه‌ها، تماس با شهرهای مختلف، مراجعه به بازار غیررسمی و پرداخت چندین میلیون تومان برای دارویی که باید بخشی عادی از روند درمان باشد، به تجربه روزمره بسیاری از بیماران تبدیل شده است.

خانواده‌هایی که همزمان باید با ترس از بیماری، هزینه‌های آزمایش، رفت‌وآمد، بستری و از دست رفتن درآمد خود کنار بیایند، اکنون ناچارند برای تهیه یک داروی حیاتی نیز وارد نبردی فرساینده شوند.
نبردی فرساینده که گاهی بیماران بنابر دلایل اقتصادی می خواهند به قیمت مرگ آن ها پایان یابد.تا امکان زندگی سایر اعضا خانواده حفظ شود.