از مدرسه تا خیابان؛ وقتی جامعه خودش سازمان می‌یابد!
اعتراضات سراسری دانشجویان و دانش‌آموزان در فرانسه را می‌توان فراتر از دعوایِ میان دولت و معترضان دید. مسئله فقط فرسودگیِ مدارس، کمبود بودجه یا گرانی نیست؛ مسئله این است که چه کسی باید درباره‌ی زندگی اجتماعی تصمیم بگیرد: ساختارهای قدرت از بالا، یا خودِ مردمی که مستقیمن با این مشکلات زندگی می‌کنند؟
از دیدگاهِ ما، هنگامی که دانشجویان و دانش‌آموزان مدرسه‌ها را اِشغال می‌کُنند، خیابان‌ها را مسدود می‌نمایند و در کنار یکدیگر دست به سازمان‌دهی اُفقی می‌زنند، اهمیّت عملِ آنان فقط در «اعتراض» نیست؛ بلکه در تجربه‌ی عملیِ خودسازمان‌دهی، همبستگی، همیاری و تصمیم‌گیری جمعی از کفِ جامعه می‌باشد.
دولت معمولن اعتراض را تا زمانی تحمّل می‌کند که در محدوده‌های از پیش تعیین‌شده باقی بماند. اما هنگامی که مردم بدون انتظار برای اجازه از احزاب، پارلمان یا نهادهای رسمی، خودشان وارد میدان می‌شوند، مسئله سیاسی‌تر می‌شود. سرکوب، بازداشت‌های جمعی و تلاش برای منحرف کردن بحث از خواسته‌های معترضان به سوی خسارت‌های مادّی، در چنین شرایطی می‌تواند افکار عمومی را از پرسش اصلی دور نماید:
چرا انسان‌هائی که مستقیمن تحت تأثیر یک وضعیّت قرار دارند، نباید خودشان درباره‌ی آن تصمیم بگیرند؟
البته نقدِ آنارشیستی به معنای نادیده گرفتن آسیب به افراد یا اموال نیست. پرسش اساسی این است که آیا خسارت‌های پراکنده و حاشیه‌ای باید جای مسئله‌ی اصلی را بگیرد یا نَه؛ و مهم‌تر این‌که چه کسانی، با چه قدرتی و بر اساسِ چه معیارهائی، درباره‌ی «نظم» و «بی‌نظمی» تصمیم می‌گیرند؟
اگر اعتراض دانشجویان با مبارزات کارگران و دیگر گروه‌های اجتماعی پیوند بخورد، خیابان می‌تواند از محل صِرفِ نارضایتی به فضائی برای همبستگی اجتماعی و سازمان‌یابی مستقل از ساختارِ قدرت تبدیل شود.
از این چشم‌انداز، پُرسش شاید این نباشد که: «کدام حزب باید قدرت را در دست بگیرد؟»
بلکه این باشد: «چگونه می‌توان قدرت را از انحصار دولت، احزاب و نُخبگان خارج کرد و اختیار زندگیِ اجتماعی را به خودِ مردم بازگرداند؟»
مدرسه، دانشگاه، کارخانه و محلّه می‌توانند فقط مکان‌هائی برای زندگی روزمرّه نباشند؛ بلکه می‌توانند میدان‌هائی برای تمرین دموکراسی مستقیم، همبستگی، همیاری متقابل و خودگردانی باشند.
جامعه‌ای که بتواند بدون قیّم برای خواسته‌هایش سازمان پیدا نماید، نخستین گام را برای رهائی از قیم‌سالاری برداشته است.
جبهه آنارشیستی (ایران و افغانستان) /۲ اُکتبر ۲۰۲۶