جمعه خونین زاهدان؛ زخمی که در حافظه جمعی مردم جغرافیای ایران باقی مانده است

هشت مهر ۱۴۰۱، در میانه خیزش «زن، زندگی، آزادی»، زاهدان شاهد یکی از خونین‌ترین روزهای سرکوب اعتراضات در ایران بود؛ روزی که بعدها در حافظه عمومی با عنوان «جمعه خونین زاهدان» شناخته شد.

آن روز، پس از برگزاری نماز جمعه، مردم زاهدان در خیابان‌ها حضور یافتند. نیروهای امنیتی به سوی معترضان، نمازگزاران و رهگذران تیراندازی کردند و شمار بزرگی از شهروندان کشته یا زخمی شدند. سازمان ملل نیز در گزارش‌های خود، زاهدان را از جمله مناطقی دانسته است که مردم محلی در جریان سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ به شکلی نامتناسب تحت تأثیر قرار گرفتند.

آنچه در زاهدان رخ داد را نمی‌توان صرفاً در شمارش قربانیان خلاصه کرد. در پس هر نام، یک زندگی، یک خانواده و شبکه‌ای از روابط اجتماعی و انسانی وجود داشت؛ کودکانی که پدر یا برادر خود را از دست دادند، خانواده‌هایی که با مجروحیت و سوگ مواجه شدند و جامعه‌ای که تجربه خشونت دولتی را در حافظه خود بار دیگری ثبت کرده است به جمعه خونین معنا می دهند.

اهمیت جمعه خونین زاهدان تنها به تعداد جان‌باختگان آن روز محدود نیست. این واقعه بخشی از تاریخ سرکوب خیزش «زن، زندگی، آزادی» و همچنین بخشی از تاریخ طولانی‌تر تبعیض، محرومیت و بی‌اعتمادی میان بخش‌هایی از جامعه بلوچ و ساختار قدرت در جغرافیا ایران است. به همین دلیل، یادآوری آن نباید به یک مناسبت تقویمی تقلیل یابد؛ بلکه باید فرصتی برای بازخوانی مسئولیت، حقیقت و حق دادخواهی قربانیان باشد.

در همین راستا جبهه آنارشیستی وظیفه خود می داند که در روشن شدن ابعاد این جنایت کوشش کند و یاد کشته شدگان آزادی در بلوچستان را در سالگرد این واقعه،گرامی می دارد.
ما همواره در طول این سال ها و به ویژه در جمعه خونین بر همبستگی و ایستادگی در کنار بلوچستان تاکید کرده ایم و میکنیم.

جبهه آنارشیستی