برچسب: صربستان

نویسنده: نادر تیف
روز ۱ نوامبر ۲۰۲۴ سقفی در ایستگاه قطار نووی‌ساد فروپاشید و ۱۶ کشته برجای گذاشت.
جنبش دانشجویی فوراً دست به اعتراض زد.
سپس جنبشی سیاسی و اجتماعی به شکل کاملاً افقی و بی‌رهبر شکل گرفت که بر خود نام «جنبش پلنوم» داد.
پلنوم‌ها مجامع دموکراتیک و باز بودند که هر شرکت کننده‌ای در هر مجمعی حق بیان نظر و رأی داشت.
جنبش به اعتراض علیه فساد حکومت و شیوه حکم رانی نیز گسترش یافت. سقف فروپاشیده ایستگاه بهانه‌ای برای اعتراض به کل نظم حاکم شد.
برخی از دانشجویان جنبش پلنوم‌ها تصمیم گرفتند در انتخابات شرکت کنند. آنان انتخاب را با کسب ۱۴۰ کرسی از ۲۵۰ بردند.
آیا اکنون صربستان با حفظ ساختارهای اقتصادی و سیاسی خواهد توانست به سوی تغییرات اساسی برود؟ تجربیات جنبش‌هایی که در خیابان سربرآوردند و رشد کردند و سپس به پارلمانتاریسم گرویدند، پیش از آنکه سبر افولی بپیمایند، مانند پودموس در اسپانیا، نشان می‌دهند که تغییرات رادیکال با چنین روی‌کردی در چشم‌انداز قرار نمی‌گیرند.
با این حال باید گفت که جنبش پلنوم بر خلاف آن چه الکساندر ووچیچ شکست‌خورده و اقتدارگرا می‌گوید، ائتلاف همه مخالفان ترامپ و اوربان و حمایت‌شده از خارج صربستان نبود و نیست.
بلی می‌توان از پیروزی ائتلاف دانشجویان علیه ووچیچ خرسند بود. آری می‌توان از پیروزی لولا علیه بولسونارو خوشحال بود، اما نمی‌توان به توهم ساختن جهانی نو با تکیه بر ابزارهای جهان کهنه همچون پارلمان، دولت و… و به ویژه حفظ نظم طبقات اجتماعی دامن زد. اگر احتمال این وجود داشت که با پارلمانتاریسم نظم کنونی را برهم‌ زد و زیر و رو کرد، آنگاه اساساً خود ووچیچ‌ها، بولسونارها، نتانیاهوها و ترامپ‌ها خود اولین کسانی می‌بودند که به برچیدنش همت می‌گماشتند.
تجربه «جنبش پلنوم» در صربستان همچنین نشان می‌دهد که جنبشی می‌تواند به صورت افقی و بدون رهبری فردی ابتدا شکل بگیرد، ادامه‌دار باشد، ولی اگر فاقد تاکتیک و استراتژی تعریف شده برای تغییرات اساسی باشد به دام جهان کهنه بازمی‌گردد.
در هم کوبیدن نظم دولتی کاپیتالیستی ممکن است. انقلاب اجتماعی و دمکراسی مستقیم راهی سخت و دراز اما دست‌یافتنی‌ست.