خانواده قرار نیست زندان باشد. پدر بودن، مادر بودن یا سرپرست بودن، به هیچکس حق مالکیت بر بدن، عاطفه، میل و زندگی دیگری را نمیدهد. اما در نظمی که اقتدار مردانه را طبیعی و اطاعت دختران را فضیلت میداند، استقلال یک دختر میتواند بهعنوان نافرمانی و حتی بیآبرویی تعریف شود.
پرونده مرگ سوگند صیادی، نوجوان اهل کرمانشاه، بار دیگر این مناسبات خشونتآمیز را به پرسش میکشد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، در پی مطرحشدن موضوعی درباره زندگی خصوصی سوگند در مدرسه، مسئولان مدرسه موضوع را با پدر او در میان گذاشتند. روایتهایی از ضربوشتم سوگند در مدرسه و ترس او از بازگشت به خانه منتشر شده است.
گفته میشود سوگند از مسئولان مدرسه خواسته بود او را به خانه نفرستند؛ زیرا از پدرش میترسید و نگران جان خود بود. حتی جملهای به او نسبت داده شده است: «اگر به خانه بروم، پدرم من را میکشد.»
اگر این روایتها تأیید شوند، با یک هشدار جدی درباره تهدید جانی یک کودک روبهرو هستیم؛ هشداری که باید با مداخله فوری و ایجاد یک محیط امن پاسخ داده میشد.
در روایتهای منتشرشده، موضوعی درباره رابطه عاطفی سوگند نیز مطرح شده است. اما پرسش اساسی این است: چرا احساسات و روابط یک نوجوان باید به پروندهای برای نظارت، افشا، تنبیه و مجازات تبدیل شود؟
هیچکس نباید به خاطر اینکه چه کسی را دوست دارد، چه احساسی دارد، چگونه خودش را میشناسد یا چه انتخابی برای زندگیاش میکند، امنیت و حق حیات خود را از دست بدهد. زندگی خصوصی جرم نیست و آزادی عاطفی و فردی نباید مشروط به تأیید خانواده باشد.
خشونت ناموسی از جایی آغاز میشود که خانواده برای خود حق مالکیت بر بدن و زندگی فرد دیگری قائل میشود؛ جایی که آبروی جمعی از جان یک انسان مهمتر تلقی میشود و اطاعت به شرط پذیرفتهشدن در خانواده تبدیل میشود.
اما خشونت فقط در خانه اتفاق نمیافتد. مدرسه نیز نباید به بازوی نظارت خانواده بر زندگی خصوصی دانشآموزان تبدیل شود. وظیفه مدرسه حفاظت از امنیت و کرامت دانشآموز است، نه افشای اطلاعات حساس او بدون ارزیابی خطرهای احتمالی.
اگر سوگند واقعاً از بازگشت به خانه ابراز ترس کرده بود، باید پرسید چرا این هشدار جدی گرفته نشد؟ آیا خطر خشونت ارزیابی شد؟ آیا اورژانس اجتماعی و نهادهای حمایت از کودک در جریان قرار گرفتند؟ آیا راهی برای جلوگیری از بازگشت او به محیط ناامن وجود داشت؟
هیچ نسبتی نباید به سپر مصونیت خشونت تبدیل شود. پدر بودن، مالکیت بر فرزند ایجاد نمیکند. خانواده بودن، حق تنبیه، کنترل و مجازات دیگری را به کسی نمیدهد.
عدالت نیز نباید فقط به شناسایی یک متهم و صدور حکم محدود بماند. ساختارهایی که خشونت را طبیعی جلوه میدهند، بدنها را تحت نظارت قرار میدهند، میل و انتخاب را جرمانگاری میکنند و صدای کودکان را نادیده میگیرند، باید پاسخگو باشند.
ما به جهانی نیاز داریم که در آن امنیت، پاداش اطاعت نباشد؛ جایی که هیچ دختری برای زندهماندن مجبور نباشد خودش را پنهان کند، از احساساتش دست بکشد یا برای انتخابهایش از دیگران اجازه بگیرد.
سوگند نباید به نام دیگری در فهرست دخترانی تبدیل شود که هشدار دادند و صدایشان شنیده نشد.
ما پاسخ میخواهیم؛ درباره مرگ او، درباره عملکرد مدرسه، درباره نهادهای حمایتی و درباره ساختاری که کنترل زندگی دختران را حق خود میداند.
بدن ما ملک هیچکس نیست. زندگی ما متعلق به خود ماست.
